Luật Trí tuệ nhân tạo 2025: doanh nghiệp dùng AI cần biết gì?

Doanh nghiệp của bạn có phải “bên triển khai” không?

Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 do Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, đăng Công báo số 40 ngày 22/01/2026, gồm 35 điều và có hiệu lực từ ngày 01/3/2026. Theo Điều 3 khoản 5, bên triển khai là tổ chức, cá nhân dùng hệ thống AI trong hoạt động nghề nghiệp, thương mại hoặc cung cấp dịch vụ; việc dùng cá nhân phi thương mại không thuộc diện này. Như vậy doanh nghiệp dùng AI để trả lời khách, viết nội dung quảng cáo hay phân tích số liệu đều có thể là bên triển khai.

Ba mức rủi ro

Điều 9 chia hệ thống AI thành ba mức:

• Rủi ro cao: có thể gây thiệt hại đáng kể đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp.
• Rủi ro trung bình: có khả năng gây nhầm lẫn, tác động hoặc thao túng người dùng khi họ không biết mình đang tương tác với AI hoặc với nội dung do AI tạo ra.
• Rủi ro thấp: các trường hợp còn lại.

Điều 10: nhà cung cấp tự phân loại hệ thống, và bên triển khai được kế thừa kết quả phân loại đó. Nếu doanh nghiệp tự sửa đổi, tích hợp hoặc đổi chức năng khiến phát sinh rủi ro mới thì phải phối hợp với nhà cung cấp để phân loại lại. Theo Báo Chính phủ, Quyết định 33/2026/QĐ-TTg ban hành Danh mục hệ thống AI có rủi ro cao, gồm 31 hệ thống thuộc 6 nhóm như giáo dục, y tế, ngân hàng, tố tụng, giao thông. Chúng tôi chưa đọc bản gốc quyết định, nên hãy đối chiếu hệ thống mình dùng với danh mục trước khi kết luận.

Thông báo và gắn nhãn nội dung do AI tạo

Điều 11 là điều doanh nghiệp làm marketing, truyền thông dễ gặp nhất:

• Nhà cung cấp phải đánh dấu âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo ở định dạng máy đọc được.
• Bên triển khai phải thông báo rõ ràng khi công bố văn bản, âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo ra mà có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực.
• Nội dung mô phỏng ngoại hình, giọng nói của người thật hoặc tái hiện sự kiện có thật phải được gắn nhãn dễ nhận biết.

Luật không đòi gắn nhãn mọi nội dung do AI tạo. Chi tiết do Chính phủ quy định; Nghị định 142/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 30/4/2026, hiệu lực từ ngày 01/5/2026) hướng dẫn thi hành luật, và chúng tôi chưa đọc được phần nội dung của nghị định này.

Các nghĩa vụ khác của bên triển khai

• Điều 12 khoản 2: ghi nhận và thông báo kịp thời các sự cố nghiêm trọng.
• Điều 14 (hệ thống rủi ro cao): vận hành đúng mục đích, bảo đảm an toàn dữ liệu, giải trình khi được yêu cầu.
• Điều 15 (rủi ro trung bình): bảo đảm minh bạch theo Điều 11.
• Điều 7 khoản 3: cấm thu thập, xử lý, sử dụng dữ liệu để phát triển, huấn luyện hoặc vận hành AI trái với pháp luật về dữ liệu, dữ liệu cá nhân, sở hữu trí tuệ và an ninh mạng.

Điều khoản hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

Điều 25 nêu doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ chi phí đánh giá sự phù hợp; được cung cấp miễn phí hồ sơ mẫu, công cụ tự đánh giá, đào tạo, tư vấn; ưu tiên hỗ trợ từ Quỹ Phát triển AI quốc gia; hỗ trợ qua “phiếu hỗ trợ” để dùng hạ tầng tính toán, dữ liệu dùng chung, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt và nền tảng huấn luyện, kiểm thử. Luật cũng cho phép thử nghiệm có kiểm soát theo Điều 21. Chúng tôi chưa thấy điều kiện và thủ tục nhận hỗ trợ cụ thể.

Thời hạn chuyển tiếp

Điều 35: hệ thống AI đã hoạt động trước ngày 01/3/2026 phải tuân thủ luật trong 18 tháng đối với lĩnh vực y tế, giáo dục, tài chính và 12 tháng đối với các lĩnh vực còn lại, tính từ ngày luật có hiệu lực. Trong thời hạn đó hệ thống tiếp tục hoạt động, trừ khi cơ quan quản lý xác định có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng.

Về mức phạt riêng cho vi phạm Luật Trí tuệ nhân tạo, chúng tôi chưa tìm thấy văn bản quy định.

Bốn việc chủ doanh nghiệp có thể làm trong tuần này

• Liệt kê mọi công cụ AI đang dùng trong kinh doanh: trả lời khách, tạo ảnh và video quảng cáo, dịch thuật, phân tích số liệu.
• Đặt quy tắc thông báo: nội dung do AI tạo mà người xem dễ tưởng là thật (ảnh người, giọng nói, video) phải có dòng thông báo rõ ràng.
• Hỏi nhà cung cấp công cụ AI về cách họ phân loại mức rủi ro của hệ thống, vì bên triển khai được kế thừa kết quả đó.
• Nếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa hay khởi nghiệp, theo dõi thông báo về phiếu hỗ trợ và hồ sơ mẫu theo Điều 25.